ภาษีซื้อที่ถูกตัดตอนตรวจ ภ.พ.30 มักไม่ได้เกิดจากรายการแปลกประหลาด แต่เกิดจากเรื่องพื้นฐาน เช่น ได้ใบกำกับภาษีอย่างย่อแทนใบกำกับภาษีเต็มรูป ชื่อผู้ซื้อไม่ครบ หรือซื้อรถยนต์นั่งแล้วคิดว่าเครดิตภาษีได้ บทความนี้สรุปรายการที่ต้องมีในใบกำกับภาษีเต็มรูปตามมาตรา 86/4 และภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5 พร้อมตัวอย่างคำนวณและ checklist สำหรับตรวจใบกำกับภาษีซื้อก่อนยื่นแบบ
ใบกำกับภาษีเต็มรูป ม.86/4 ต้องมีอะไรบ้าง
ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องออกใบกำกับภาษีและสำเนาทุกครั้งที่เกิดความรับผิดในการเสียภาษี ต้นฉบับให้ผู้ซื้อ ส่วนสำเนาเก็บไว้ทำรายงานภาษีขาย ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.86/2542 ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีรายการดังนี้
| ข้อ | รายการที่ต้องมี | ข้อสังเกตสำหรับฝั่งผู้ซื้อ |
|---|---|---|
| 1 | คำว่า "ใบกำกับภาษี" ให้เห็นเด่นชัด | ถ้าเป็นใบกำกับภาษีเต็มรูปที่รวมกับเอกสารอื่น ต้องมีคำนี้ชัดเจน |
| 2 | ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ขาย | ตรงกับที่จดทะเบียน ภ.พ.20 |
| 3 | ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อ | ชื่อบริษัทของเราเอง ไม่ใช่ชื่อบุคคลหรือชื่อร้านอื่น |
| 4 | เลขที่ใบกำกับภาษี (และเล่มที่ถ้ามี) | เรียงลำดับต่อเนื่อง |
| 5 | ชื่อ ชนิด ปริมาณ และมูลค่าของสินค้า/บริการ | รายการที่ไม่ต้องเสียภาษีต้องระบุให้ชัดเจน |
| 6 | มูลค่าก่อนภาษี และจำนวนภาษีมูลค่าเพิ่ม แยกต่างหาก | ต้องแยกบรรทัด ไม่ใช่รวมในราคา |
| 7 | วัน เดือน ปี ที่ออกใบกำกับภาษี | เดือนเป็นตัวเลขได้ ใช้ปี พ.ศ. หรือ ค.ศ. ก็ได้ |
ใช้อักษรย่อของชื่อนิติบุคคล เช่น บจก. บมจ. หจก. ได้ ชื่อและที่อยู่ที่พิมพ์ผิดเล็กน้อยแต่ยังระบุตัวผู้ซื้อได้ชัดเจนก็ยอมรับ ที่อยู่ไม่ครบแต่ระบุสถานที่ได้ชัดเจนก็ได้ ภาษีเศษสตางค์ถ้าทศนิยมตำแหน่งที่ 3 ต่ำกว่า 5 ให้ตัดทิ้ง ถ้า 5 ขึ้นไปให้ปัดขึ้น เช่น 6.542 เป็น 6.54 และ 11.775 เป็น 11.78
ใบกำกับภาษีใช้ภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษได้ แต่ต้องเป็นสกุลเงินบาท หากเป็นภาษาอื่นหรือสกุลเงินต่างประเทศต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดี และจัดทำได้ทั้งแบบพิมพ์ ประทับตรา เขียนด้วยมือ พิมพ์ดีด หรือคอมพิวเตอร์ แต่ถ้ารายการสำคัญบางส่วนออกด้วยคอมพิวเตอร์ รายการที่เหลือที่ต้องมีก็ต้องออกด้วยคอมพิวเตอร์ด้วย ผู้ซื้อจึงจะนำภาษีซื้อไปหักได้
การออกใบกำกับภาษีที่ขาดรายการสำคัญหรือไม่ถูกต้องในสาระสำคัญเป็นความผิดตามมาตรา 90(12) แห่งประมวลรัษฎากร (ป.86/2542 ข้อ 7) ฝั่งผู้ซื้อก็เสี่ยงที่ภาษีซื้อจะถูกปฏิเสธ
ภาษีซื้อต้องห้าม ม.82/5 คืออะไร
ภาษีซื้อต้องห้ามคือภาษีมูลค่าเพิ่มที่เราจ่ายให้ผู้ขายจริง แต่กฎหมายไม่ให้นำมาหักออกจากภาษีขายในแบบ ภ.พ.30 ผลคือยอดภาษีที่ต้องนำส่งสูงขึ้น และในทางบัญชี ภาษีซื้อส่วนนี้จะถูกนับรวมเป็นต้นทุนของสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่ายนั้น ๆ แทน รายการหลัก ๆ ที่ SME เจอบ่อยสรุปได้ดังตาราง
| รายการ | อ้างอิง | ผลต่อภาษีซื้อ |
|---|---|---|
| ไม่มีใบกำกับภาษี | ม.82/5(1) | ไม่มีสิทธิหักภาษีซื้อ ยกเว้นใบกำกับภาษีสูญหายจากเหตุสุดวิสัยและมีหลักฐานตามเงื่อนไข |
| ใบกำกับภาษีไม่ครบรายการตาม ม.86/4 | ม.82/5(2) และประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(5), 2(12) | ภาษีซื้อเป็นภาษีต้องห้าม |
| รายจ่ายไม่เกี่ยวกับกิจการของตนโดยตรง | ม.82/5(3) | ไม่ใช่รายจ่ายเพื่อหากำไรหรือเพื่อกิจการเฉพาะอย่างของตน |
| ค่ารับรองและบริการลักษณะเดียวกัน | ม.82/5(4) | ที่พัก อาหาร เครื่องดื่ม การแสดง กีฬา ฯลฯ รวมของขวัญหรือประโยชน์ที่ให้ผู้รับรอง |
| รถยนต์นั่ง/โดยสาร ไม่เกิน 10 ที่นั่ง | ม.82/5(6) + ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(1) | ซื้อ เช่าซื้อ เช่า รับโอน รวมสินค้า/บริการที่เกี่ยวข้อง (มีข้อยกเว้นเฉพาะกิจการ) |
| ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (ม.86/6, 86/7) | ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(2) | ภาษีซื้อต้องห้าม |
| สำเนาใบกำกับภาษี (copy) | ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(7) | มีข้อยกเว้น เช่น ใบกำกับภาษีหลายชุดที่รวมกับเอกสารการค้าอื่น |
| ใบกำกับภาษีที่ถูกแก้ไขรายการ | ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(10) | ยกเว้นแก้ไขตามหลักเกณฑ์ที่อธิบดีกำหนด |
| ภาษีซื้อของกิจการที่ไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม | ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(3), 2(8) | ซื้อทรัพย์สิน/ค่าใช้จ่ายเพื่อกิจการที่ไม่ต้องเสีย VAT และส่วนที่เฉลี่ยตาม ม.82/6 |
ตารางสรุปจากประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 17 (ม.82/5(1)-(4)) และ ฉบับที่ 42 (ม.82/5(6)) ที่เผยแพร่บน rd.go.th ตัวบทและประกาศอาจมีการแก้ไข และบางรายการมีข้อยกเว้นเฉพาะกิจการ ควรตรวจสอบฉบับล่าสุดก่อนใช้งานจริง
ตัวอย่างคำนวณ — ภาษีซื้อเครดิตได้และไม่ได้
ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้อัตรา VAT 7% (ตัวเลขทุกตัวคำนวณด้วยโปรแกรม) ส่วนกรณี B ใบกำกับภาษีอย่างย่อมักแสดงราคารวม VAT จึงถอด VAT ออกด้วยสูตร ยอดรวม × 7 ÷ 107
| กรณี | มูลค่าก่อน VAT (บาท) | VAT 7% (บาท) | ยอดรวม (บาท) | ผลต่อ ภ.พ.30 |
|---|---|---|---|---|
| A. ซื้อวัสดุสำนักงานที่ได้ใบกำกับภาษีเต็มรูปครบ | 100,000.00 | 7,000.00 | 107,000.00 | เครดิตได้ 7,000.00 |
| B. ซื้อของจากร้านค้าปลีกที่ได้เพียงใบกำกับภาษีอย่างย่อ ยอดรวม VAT | 10,000.00 | 700.00 | 10,700.00 | เครดิตไม่ได้ 700.00 |
| C. ซื้อรถยนต์นั่ง 5 ที่นั่ง (บริษัททั่วไปที่ไม่ได้ขายหรือให้เช่ารถ) | 1,200,000.00 | 84,000.00 | 1,284,000.00 | เครดิตไม่ได้ 84,000.00 |
| D. เลี้ยงรับรองลูกค้า | 50,000.00 | 3,500.00 | 53,500.00 | เครดิตไม่ได้ 3,500.00 |
สมมติเดือนหนึ่งบริษัทมีภาษีขาย 120,000 บาท และมีภาษีซื้อทั้งหมดจากกรณี A ถึง D รวม 95,200.00 บาท แต่เครดิตได้จริงเพียง 7,000.00 บาท ภาษีที่ต้องนำส่งจึงเท่ากับ 113,000.00 บาท ไม่ใช่ 24,800.00 บาท ส่วนต่าง 88,200.00 บาทคือภาษีซื้อต้องห้ามที่ต้องรับภาระเอง
ใช้เครดิตภาษีซื้อทันเวลาแค่ไหน
หลักคือนำภาษีซื้อมาหักในเดือนภาษีที่ได้รับใบกำกับภาษี หากมีเหตุจำเป็นที่ไม่ได้ใช้ในเดือนนั้น เช่น เหตุตามประเพณีทางการค้า เหตุสุดวิสัย หรือได้รับใบกำกับภาษีในเดือนที่ไม่ตรงกับที่ระบุไว้ ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 4) อนุญาตให้ยกไปหักในเดือนถัดไปได้ โดยต้องไม่เกินหกเดือนนับแต่เดือนถัดจากเดือนที่ออกใบกำกับภาษี และต้องระบุข้อความ "ถือเป็นภาษีซื้อในเดือนภาษี" ไว้ในใบกำกับภาษี
ให้ปิดรอบรับใบกำกับภาษีซื้อทุกสิ้นเดือน และตั้งเตือนใบที่ยังขาดเอกสาร อย่าปล่อยค้างจนใกล้ครบกำหนด เพราะเมื่อพ้นเกณฑ์แล้วภาษีซื้อนั้นจะเครดิตไม่ได้
Checklist ตรวจใบกำกับภาษีซื้อก่อนยื่น ภ.พ.30
| ตรวจอะไร | อ้างอิง |
|---|---|
| ได้ใบกำกับภาษี "เต็มรูป" ไม่ใช่ใบเสร็จธรรมดาหรือใบกำกับภาษีอย่างย่อ | ม.82/5(1), ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(2) |
| ชื่อผู้ซื้อ ที่อยู่ ตรงกับชื่อบริษัทตามหนังสือรับรอง | ม.86/4, ป.86/2542 |
| เลขประจำตัวผู้เสียภาษีผู้ขายและที่อยู่ครบ ตรงกับที่จดทะเบียน | ม.86/4 |
| แยกมูลค่าก่อนภาษี และ VAT คนละบรรทัด คำนวณ 7% ถูก ปัดเศษถูก | ป.86/2542 |
| เป็นต้นฉบับ ไม่ใช่สำเนา และไม่มีรอยแก้ไข | ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(7), 2(10) |
| รายการซื้อไม่ใช่รถยนต์นั่ง/ค่ารับรองที่เป็นภาษีต้องห้าม | ม.82/5(4), ประกาศฉบับที่ 42 ข้อ 2(1) |
| ใช้เครดิตในเดือนที่ได้รับใบกำกับภาษี หรือหากต้องยกไป ต้องไม่เกินเกณฑ์เวลาตามประกาศฉบับที่ 4 | ม.82/3, ประกาศฉบับที่ 4 |
คำถามที่พบบ่อย
ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีรายการอะไรบ้าง
ตามมาตรา 86/4 และคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.86/2542 ต้องมีคำว่า "ใบกำกับภาษี" ชัดเจน ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ขาย ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อ เลขที่ใบกำกับภาษี (และเล่มที่ถ้ามี) ชื่อ ชนิด ปริมาณ และมูลค่าของสินค้าหรือบริการ มูลค่าก่อนภาษีและจำนวนภาษีมูลค่าเพิ่มแยกต่างหาก และวันที่ออกใบกำกับภาษี
ภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีอย่างย่อนำมาหักได้ไหม
ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 42) ภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีอย่างย่อตามมาตรา 86/6 และ 86/7 เป็นภาษีซื้อต้องห้าม ไม่สามารถนำมาหักในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มได้ ควรขอใบกำกับภาษีเต็มรูปที่ระบุชื่อและเลขผู้เสียภาษีของบริษัทเสมอ
ภาษีซื้อรถยนต์นั่งนำมาเครดิตได้ไหม
ไม่ได้ ภาษีซื้อที่เกิดจากการซื้อ เช่าซื้อ เช่า หรือรับโอนรถยนต์นั่งและรถยนต์โดยสารที่มีที่นั่งไม่เกิน 10 คน เป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามประกาศฉบับที่ 42 โดยมีข้อยกเว้นบางกรณี เช่น กิจการขายรถ ให้เช่ารถ โดยตรง และประกันภัยรถ
ใบกำกับภาษีซื้อต้องนำมาใช้เครดิตภายในกี่เดือน
ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 4) กรณีมีเหตุจำเป็นที่ทำให้ไม่ได้ใช้ในเดือนภาษีที่ควรใช้ ต้องนำไปหักไม่เกินหกเดือนนับแต่เดือนถัดจากเดือนที่ออกใบกำกับภาษี และต้องระบุข้อความ "ถือเป็นภาษีซื้อในเดือนภาษี" ไว้ในใบกำกับภาษี
ค่ารับรองลูกค้า ภาษีซื้อนำมาหักได้ไหม
ไม่ได้ ภาษีซื้อของค่ารับรองหรือค่าบริการในลักษณะเดียวกัน เช่น ที่พัก อาหาร เครื่องดื่ม การแสดง และกีฬา เป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(4) ไม่ว่าจะเป็นประโยชน์ต่อกิจการหรือไม่ ซึ่งต่างจากฝั่งภาษีเงินได้ที่หักรายจ่ายได้ตามเพดาน
บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับมาตรา 86/4 และ 82/5 ตัวบทและเงื่อนไขอาจเปลี่ยนตามประกาศและแนวปฏิบัติของกรมสรรพากร โปรดตรวจสอบฉบับล่าสุดที่ rd.go.th ก่อนใช้งานจริง
อยากให้มีคนตรวจใบกำกับภาษีซื้อให้ทุกเดือน?
บ้านตัวออ อินเตอร์พลัส ตรวจใบกำกับภาษีซื้อ แยกภาษีซื้อต้องห้าม และยื่น ภ.พ.30 ให้ถูกต้องตรงเวลา สำหรับกิจการในศรีราชา บ้านบึง และเขต EEC แพ็กเกจเริ่มต้น 3,500 บาทต่อเดือน