ประกันสังคมนายจ้าง SME — ขึ้นทะเบียน เงินสมทบ เพดาน 17,500 และ สปส.1-10

พอรับพนักงานคนแรก หน้าที่ด้านประกันสังคมก็เริ่มนับถอยหลังทันที — ขึ้นทะเบียนภายใน 30 วัน หักเงินสมทบทุกเดือน แล้วนำส่งภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ปี 2569 ยังมีตัวแปรใหม่เพิ่มเข้ามาอีก คือ เพดานฐานค่าจ้างขยับจาก 15,000 เป็น 17,500 บาท ซึ่งกระทบทั้งยอดหักในสลิปและต้นทุนฝั่งนายจ้าง บทความนี้สรุปให้ครบตั้งแต่วันแรกที่มีลูกจ้าง จนถึงตารางคำนวณจริงและบทลงโทษเมื่อนำส่งช้า

หน้าที่ของนายจ้างมีอะไรบ้าง — ภาพรวมก่อนลงรายละเอียด

กฎหมายประกันสังคมมองว่า "นายจ้าง" คือผู้มีหน้าที่หลักทั้งหมด ลูกจ้างแค่ถูกหักเงินจากสลิป ส่วนงานยื่นแบบ งานนำส่งเงิน และงานแจ้งเปลี่ยนแปลง เป็นภาระของบริษัททั้งสิ้น หากพลาดขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่ง คนที่รับโทษคือนิติบุคคลและกรรมการ ไม่ใช่พนักงาน

เพดานค่าจ้างใหม่ปี 2569 — สิ่งที่เปลี่ยนไปจริง

เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2568 ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ กฎกระทรวงกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำและค่าจ้างขั้นสูงที่ใช้เป็นฐานในการคำนวณเงินสมทบของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 พ.ศ. 2568 ซึ่งยกเลิกกฎกระทรวง ฉบับที่ 7 (พ.ศ. 2538) ที่ตรึงเพดานไว้ที่ 15,000 บาทมากว่า 30 ปี โดยปรับขึ้นแบบขั้นบันได 3 ระยะ

อัตราเงินสมทบยังคงเดิมที่ ฝ่ายละ 5% ของค่าจ้าง สิ่งที่เปลี่ยนคือ "ฐาน" ที่นำมาคูณ 5% เท่านั้น พนักงานที่เงินเดือนต่ำกว่า 15,000 บาท จึงไม่ได้รับผลกระทบใด ๆ ส่วนพนักงานที่เงินเดือน 17,500 บาทขึ้นไป จะถูกหักเพิ่มจาก 750 เป็น 875 บาท

ตารางคำนวณเงินสมทบตามเงินเดือนจริง

สูตรคือ ฐานค่าจ้าง × 5% โดยฐานค่าจ้างต้องไม่ต่ำกว่า 1,650 บาท และไม่เกิน 17,500 บาท ส่วนที่เกินเพดานให้ตัดทิ้ง ไม่นำมาคำนวณ

ตัวอย่างจริง — บริษัท SME 8 คนในบ้านบึง

สมมติกิจการหนึ่งมีพนักงาน 8 คน เงินเดือนกระจายตั้งแต่ 9,500 ถึง 35,000 บาท คำนวณเงินสมทบเดือนกันยายน 2569 ได้ดังนี้

ยอดที่ต้องนำส่งตามแบบ สปส.1-10 คือ ส่วนของลูกจ้าง 5,875 บาท บวกส่วนของนายจ้างอีก 5,875 บาท รวม 11,750 บาท ต้องนำส่งภายในวันที่ 15 ตุลาคม 2569

นำส่งช้าเกิดอะไรขึ้น — เงินเพิ่ม 2% ต่อเดือน

นายจ้างต้องยื่น สปส.1-10 พร้อมนำส่งเงินสมทบ ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่หักเงินสมทบ หากเลยกำหนดหรือนำส่งไม่ครบ ต้องเสียเงินเพิ่มในอัตรา ร้อยละ 2 ต่อเดือน ของจำนวนเงินสมทบที่ยังไม่ได้นำส่ง

กองทุนเงินทดแทน — คนละกองกับประกันสังคม

เจ้าของกิจการจำนวนมากเข้าใจว่า "จ่ายประกันสังคมแล้วจบ" แต่จริง ๆ ยังมีอีกกองทุนที่นายจ้างต้องจ่าย ฝ่ายเดียว คือกองทุนเงินทดแทน ซึ่งคุ้มครองลูกจ้างกรณีประสบอันตราย เจ็บป่วย หรือเสียชีวิตเนื่องจากการทำงาน

จากตัวอย่างบริษัท 8 คนข้างต้น ถ้าค่าจ้างรวมทั้งปีหลังตัดเพดาน 240,000 บาทต่อคน เท่ากับ 1,476,000 บาท เงินสมทบกองทุนเงินทดแทนจะอยู่ระหว่าง 2,952 บาท (อัตรา 0.2% เช่น กิจการสำนักงาน) ถึง 14,760 บาท (อัตรา 1.0% เช่น กิจการที่มีความเสี่ยงสูง) ต่อปี ขึ้นกับรหัสประเภทกิจการที่ขึ้นทะเบียนไว้

Checklist ประกันสังคมรายเดือนสำหรับ SME

คำถามที่เจ้าของกิจการถามบ่อย

เปิดบริษัทแล้วแต่ยังไม่มีพนักงาน ต้องขึ้นทะเบียนไหม

ยังไม่ต้อง หน้าที่ขึ้นทะเบียนนายจ้างเริ่มนับเมื่อมีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป กรณีกรรมการทำงานเองคนเดียวโดยไม่มีสถานะลูกจ้างและไม่รับค่าจ้าง ยังไม่เข้าเงื่อนไข

กรรมการที่รับเงินเดือนประจำ ต้องเข้าประกันสังคมหรือไม่

ขึ้นกับข้อเท็จจริงว่ามีความสัมพันธ์แบบนายจ้าง–ลูกจ้างหรือไม่ ถ้ากรรมการทำงานประจำ รับค่าจ้างเป็นเงินเดือน อยู่ภายใต้ระเบียบของบริษัทเช่นเดียวกับพนักงานทั่วไป โดยทั่วไปถือเป็นลูกจ้างตามมาตรา 33 แต่กรณีนี้มีรายละเอียดต่างกันไปในแต่ละกิจการ ควรตรวจสอบกับสำนักงานประกันสังคมพื้นที่ก่อนตัดสินใจ

พนักงานทำงานไม่ถึงเดือน คำนวณเงินสมทบยังไง

คำนวณจากค่าจ้างที่จ่ายจริงในเดือนนั้น คูณ 5% โดยฐานค่าจ้างต้องไม่ต่ำกว่า 1,650 บาท หากค่าจ้างที่จ่ายจริงต่ำกว่าขั้นต่ำ ให้ใช้ฐานขั้นต่ำตามกฎกระทรวง

มีสาขาหลายแห่ง ต้องขึ้นทะเบียนแยกไหม

โดยหลักต้องขึ้นทะเบียนสถานประกอบการแต่ละแห่ง และนำส่งเงินสมทบแยกตามสาขาที่ลูกจ้างสังกัด ถ้ามีการย้ายสาขา เปิดสาขาใหม่ หรือปิดสาขา ต้องแจ้งด้วยแบบ สปส.6-15 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป