จดเลิกบริษัทและชำระบัญชี — ขั้นตอนกับ DBD ผู้ชำระบัญชี และภาษีที่ต้องทำเมื่อเลิกกิจการ (ม.72)

เมื่อธุรกิจไม่ไปต่อ การ "ปิดบริษัท" ไม่ใช่แค่ไปจดเลิกที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า แต่ต้องปิดงานให้ครบทั้งฝั่ง DBD (จดเลิก ชำระบัญชี) และฝั่ง กรมสรรพากร (แจ้งเลิก ภ.ง.ด.50 รอบสุดท้าย และ VAT) ถ้าตกหล่นอาจโดนเบี้ยปรับ เงินเพิ่ม หรือค่าปรับผู้ชำระบัญชี บทความนี้สรุปตามเอกสารของ DBD และข้อหารือที่เผยแพร่บน rd.go.th พร้อมไทม์ไลน์ตัวอย่างและ checklist

ภาพรวม: ปิดบริษัทมี 2 ฝั่งที่ต้องทำคู่กัน

ขั้นตอนจดเลิกและชำระบัญชีกับ DBD (บริษัทจำกัด)

เมื่อจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชีแล้ว บริษัทสิ้นสภาพนิติบุคคล เอกสารของ DBD ระบุโทษปรับกรณีไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ ส่วนใหญ่ตกกับผู้ชำระบัญชี ในช่วง 10,000–80,000 บาท (ขึ้นกับแต่ละกรณี)

ฝั่งสรรพากร: ภาษีเงินได้นิติบุคคลเมื่อเลิกบริษัท

ทรัพย์สินที่คงเหลือ ณ วันเลิกต้องตีเป็น ราคาตลาด ในการคำนวณกำไรสุทธิ (ม.74 ตามข้อหารือ กค 0706/587) หากชำระบัญชียังไม่เสร็จหลังยื่นแบบรอบสุดท้ายแล้ว บริษัทถือว่ายังตั้งอยู่เท่าที่จำเป็นต่อการชำระบัญชี ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 พร้อมงบการเงินต่อไปโดยรอบบัญชีใหม่เริ่มวันถัดจากวันเลิก จนกว่าจะจดเสร็จการชำระบัญชี

ฝั่ง VAT: ภ.พ.09 และ ภ.พ.30 ที่ห้ามหยุด

• แจ้งเลิกด้วย ภ.พ.09 พร้อมคืนใบทะเบียน ภ.พ.20 ภายใน 15 วันนับจากวันเลิกกิจการ (ตามข้อหารือ กค 0811/1522 อ้างมาตรา 85/15) และยื่นได้เมื่อไม่มีการขายสินค้า/บริการที่ต้องเสีย VAT อีกแล้ว
• ยังเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน จนกว่าอธิบดีจะขีดชื่อออกจากทะเบียน (ม.85/19) และต้องยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนแม้ไม่มีรายการ จนถึงเดือนภาษีที่ได้รับแจ้งการขีดชื่อ
• หลังยื่น ภ.พ.09: ออกใบกำกับภาษีไม่ได้ ต้องออกใบรับ (ม.105) และใบส่งของ (ม.105 จัตวา) แทน และซื้อของ/รับบริการตั้งแต่วันถัดจากวันยื่นแล้วนำภาษีซื้อมาหักไม่ได้ (ภาษีซื้อของรายการก่อนยื่นที่ได้ใบกำกับภายหลัง หักได้ตาม ม.82/3 ตามข้อหารือ กค 0702(กม.14)/2623)
• สินค้าคงเหลือและทรัพย์สิน ณ วันเลิก ผู้จดทะเบียน VAT ต้องเสีย VAT จากฐานราคาตลาด
• ขายทรัพย์สินก่อนแจ้งเลิก ต้องออกใบกำกับภาษีและยื่น ภ.พ.30 ของเดือนที่ขายตามปกติ

ตัวอย่างไทม์ไลน์และคำนวณ (ตัวเลขสมมติ)

สมมติ DBD รับจดทะเบียนเลิกบริษัทวันที่ 1 ธ.ค. 2569 วันสำคัญด้านภาษีนับได้ดังนี้ (นับด้วยโปรแกรม)

ด้านสินค้าคงเหลือ ณ วันเลิก: ต้นทุนตามบัญชี 300,000 บาท ราคาตลาด 350,000 บาท

จะเห็นว่าสินค้าที่ยังเหลืออยู่ ทั้งเพิ่มกำไรทางภาษีและสร้างภาระ VAT ตอนเลิก จึงควรวางแผนขายหรือโอนสินค้าก่อนวันเลิก (ตามข้อหารือ กค 0811/พ./2977 หากโอนกิจการทั้งหมดและผู้โอนไม่มีกิจการอื่นที่ต้องเสีย VAT การโอนนั้นไม่ถือเป็นการ "ขาย" ตาม ม.77/1(8) ควรตรวจสอบเป็นรายกรณี)

Checklist ปิดบริษัทแบบไม่พลาด

• ปิดบัญชีและงบ ณ วันที่จะจดเลิก พร้อมตีราคาทรัพย์สินคงเหลือเป็นราคาตลาด
• เคลียร์ภาษีค้าง ภ.พ.30 ภ.ง.ด.1/3/53 และประกันสังคม ก่อนยื่นแจ้งเลิก
• ตั้งผู้ชำระบัญชี จดเลิกภายใน 14 วัน ลงโฆษณา และส่งจดหมายลงทะเบียนถึงเจ้าหนี้ทุกราย
• แจ้งเจ้าพนักงานประเมินภายใน 15 วันนับจากวันจดเลิก
• ยื่น ภ.พ.09 พร้อมคืน ภ.พ.20 และยื่น ภ.พ.30 ต่อจนถูกขีดชื่อ
• ยื่น ภ.ง.ด.50 รอบสุดท้ายภายใน 150 วัน หรือยื่นคำร้องขอขยายภายใน 30 วัน
• ยื่นรายงานชำระบัญชีทุก 3 เดือน และประชุมประจำปีหากเกิน 1 ปี
• ทำรายงานสรุป เสนอที่ประชุม จดเสร็จการชำระบัญชีภายใน 14 วัน

คำถามที่พบบ่อย

จดเลิกบริษัทต้องทำภายในกี่วัน

ตามเอกสารของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ผู้ชำระบัญชีต้องยื่นจดทะเบียนเลิกภายใน 14 วันนับแต่วันที่เลิก พร้อมลงโฆษณาหนังสือพิมพ์และส่งจดหมายลงทะเบียนแจ้งเจ้าหนี้ทุกราย

เลิกบริษัทแล้วต้องแจ้งกรมสรรพากรภายในกี่วัน

ผู้ชำระบัญชีและผู้จัดการต้องร่วมกันแจ้งเจ้าพนักงานประเมินภายใน 15 วันนับจากวันที่นายทะเบียนรับจดทะเบียนเลิก หากไม่แจ้งอาจถูกสั่งให้เสียภาษีเพิ่มอีก 1 เท่าของภาษีที่ต้องเสีย

ยื่น ภ.ง.ด.50 ของรอบบัญชีสุดท้ายภายในเมื่อไหร่

ถือวันที่นายทะเบียนรับจดทะเบียนเลิกเป็นวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี และยื่นแบบพร้อมชำระภาษีภายใน 150 วันนับจากวันนั้น หากไม่ทันต้องยื่นคำร้องขอขยายเวลาต่ออธิบดีภายใน 30 วันนับจากวันจดทะเบียนเลิก

จดเลิกแล้ว ยังต้องยื่น ภ.พ.30 ไหม

ต้องยื่นต่อ แม้ไม่มีรายการ จนกว่าสรรพากรจะขีดชื่อออกจากทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม โดยต้องยื่นถึงเดือนภาษีที่ได้รับแจ้งการขีดชื่อ ตามแนวข้อหารือของกรมสรรพากร

ชำระบัญชียังไม่เสร็จ ต้องยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลต่อไหม

ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 พร้อมงบการเงินต่อไปจนจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชี โดยรอบบัญชีใหม่เริ่มวันถัดจากวันเลิก ตามข้อหารือ กค 0706/587